Hastalıklar 28/12/2022 6 dk okuma

Omurilik İltihabı Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavi Yaklaşımı

Kısa açıklama

Omurilik iltihabı, tıp literatüründe çoğunlukla transvers miyelit olarak adlandırılan, omurilik dokusunda iltihaplanma ve sinir iletiminde bozulma ile seyreden nörolojik bir durumdur. İltihabın omurilikte bulunduğu bölgeye göre bacaklarda veya kollarda güçsüzlük, uyuşma, karıncalanma, ağrı ve idrar sorunları gelişebilir. Belirtiler saatler veya birkaç gün içinde ilerleyebileceği için yeni başlayan nörolojik bulgular acil tıbbi değerlendirme gerektirir. Transverse Myelitis – National Institute of Neurological Disorders and …

Önemli uyarı: Ani gelişen güç kaybı, yürüme güçlüğü, idrar yapamama, idrar veya dışkı kontrolünde bozulma, gövde çevresinde sıkışma hissi ya da hızla artan uyuşma varsa acil sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Omurilik iltihabı nedir?

Omurilik, beyin ile vücudun diğer bölümleri arasında sinir sinyallerini taşıyan merkezi sinir sistemi yapısıdır. Omurilik dokusunda oluşan iltihap, hareket, duyu ve bazı istemsiz vücut işlevlerini etkileyebilir.

“Transvers” ifadesi, belirtilerin omuriliğin belirli bir seviyesinin altında vücudun iki tarafını etkileyebilmesini anlatır. Bazı kişilerde belirtiler daha çok bacaklarda görülürken, omuriliğin üst bölümleri etkilenirse kollar da tabloya dahil olabilir. Transverse Myelitis – National Institute of Neurological Disorders and …

Omurilik iltihabının belirtileri nelerdir?

Belirtiler kişiden kişiye değişebilir. En sık görülen bulgular şunlardır:

Bacaklarda veya kollarda güçsüzlük
Yürüme ve denge sorunları
Uyuşma ve karıncalanma
Boyun, sırt veya bel ağrısı
Göğüs ya da karın çevresinde kuşak şeklinde sıkışma hissi
Sıcak, soğuk veya dokunma duyusunda değişiklik
İdrar yapmada zorlanma
İdrar kaçırma veya idrar kontrolünde bozulma
Kabızlık veya dışkı kontrolünde değişiklik
Kaslarda sertlik, spazm veya istemsiz kasılmalar
İleri durumlarda kısmi veya belirgin felç

Belirtiler bazı kişilerde saatler içinde, bazı kişilerde ise birkaç gün içerisinde belirginleşebilir. Hızlı ilerleyen nörolojik bulgular beklenmeden değerlendirilmelidir. Transverse Myelitis – National Institute of Neurological Disorders and …

Omurilik iltihabı neden olur?

Omurilik iltihabının nedeni her zaman belirlenemeyebilir. Bilinen veya olası nedenler arasında şunlar bulunur:

Bağışıklık sisteminin sinir dokusuna yanlışlıkla saldırması
Multipl skleroz
Nöromiyelitis optika spektrum bozukluğu
MOG antikoru ile ilişkili hastalıklar
Lupus ve diğer bağışıklık sistemi hastalıkları
Bazı viral veya bakteriyel enfeksiyonlar
Lyme hastalığı
Frengi ve tüberküloz gibi enfeksiyonlar
Damar iltihapları
Daha nadiren bazı ilaçlar veya toksik etkiler

Bazı vakalarda belirtiler bir enfeksiyonun ardından ortaya çıkabilir. Ancak enfeksiyon sonrası gelişen her omurilik iltihabının doğrudan enfeksiyon tarafından oluşturulduğu söylenemez; bağışıklık sisteminin verdiği yanıt da rol oynayabilir. Transverse Myelitis – National Institute of Neurological Disorders and …

Omurilik iltihabı ile omurilik basısı aynı mıdır?

Hayır. Omurilik iltihabı, omurilik dokusundaki inflamasyonla ilişkilidir. Omurilik basısı ise fıtık, tümör, dar kanal, kanama veya başka bir yapının omuriliğe baskı yapması sonucunda meydana gelebilir.

Bu iki durum benzer belirtilere neden olabilir. Bu nedenle yalnızca şikâyetlere bakarak ayrım yapmak mümkün değildir. Manyetik rezonans görüntüleme gibi incelemeler tanı sürecinde önemli rol oynar.

Tanı nasıl konur?

Tanı, nöroloji uzmanının değerlendirmesiyle başlar. Doktor, belirtilerin ne zaman başladığını, nasıl ilerlediğini ve başka hastalıklarla ilişkisini inceler.

Tanı sürecinde şu yöntemlerden yararlanılabilir:

Nörolojik muayene
Omurilik ve beyin MR görüntülemesi
Kan testleri
Beyin omurilik sıvısı incelemesi
Enfeksiyon araştırmaları
Bağışıklık sistemi ve antikor testleri
Multipl skleroz, nöromiyelitis optika ve MOGAD açısından değerlendirme

MR, omurilikteki iltihabi değişiklikleri ve omurilik basısı gibi farklı nedenleri ayırt etmeye yardımcı olabilir. Beyin omurilik sıvısı incelemesi ise iltihap, enfeksiyon veya bağışıklık sistemiyle ilişkili bulgular hakkında bilgi sağlayabilir. Transverse Myelitis – National Institute of Neurological Disorders and …

Omurilik iltihabında tedavi yaklaşımı

Tedavi, altta yatan nedene ve belirtilerin şiddetine göre planlanır. Başlıca yaklaşımlar şunlardır:

Kortikosteroid tedavisi

İltihabı azaltmak amacıyla bazı hastalarda yüksek doz damar içi kortikosteroid tedavisi uygulanabilir. Tedavi kararı, hastanın muayene bulguları ve görüntüleme sonuçları değerlendirilerek nöroloji uzmanı tarafından verilir.

Plazma değişimi

Kortikosteroid tedavisine yeterli yanıt alınamayan bazı hastalarda plazma değişimi düşünülebilir. Bu işlem, bağışıklık sistemiyle ilişkili bazı maddelerin kandan uzaklaştırılmasını hedefler.

Nedene yönelik tedavi

İltihabın nedeni enfeksiyon, bağışıklık sistemi hastalığı veya başka bir nörolojik durumsa tedavi bu nedene göre düzenlenir. Enfeksiyon şüphesinde uygun antimikrobiyal tedavi, bağışıklık sistemi hastalıklarında ise uzun süreli takip ve bağışıklık düzenleyici tedaviler gündeme gelebilir. Transverse Myelitis – National Institute of Neurological Disorders and …

Rehabilitasyon

Güç kaybı, denge problemi veya hareket kısıtlılığı yaşayan kişilerde fizik tedavi ve rehabilitasyon önemlidir. Mesane ve bağırsak sorunları, kas sertliği, ağrı ve günlük yaşam aktiviteleri için farklı uzmanlık alanlarından destek alınabilir.

İyileşme süreci nasıldır?

İyileşme süreci kişiden kişiye değişir. Bazı kişilerde belirtiler kısmen veya büyük ölçüde düzelirken, bazı kişilerde kalıcı güç, duyu, ağrı veya idrar sorunları kalabilir.

NINDS bilgilerine göre iyileşmenin önemli bölümü birçok kişide belirtilerin başlamasından sonraki ilk üç ayda görülür; ancak toparlanma aylar boyunca devam edebilir. İyileşme düzeyi; iltihabın omurilikteki yeri, belirtilerin şiddeti, tedaviye başlama zamanı ve altta yatan nedene bağlıdır. Transverse Myelitis – National Institute of Neurological Disorders and …

Bitkisel ürünler ve takviyeler kullanılabilir mi?

Bitkisel ürünler, vitaminler veya aromatik yağlar omurilik iltihabını tedavi etmez. Bu tür ürünler yalnızca kişinin genel beslenme ve yaşam tarzı planı içinde, doktor önerisiyle değerlendirilebilir.

Özellikle kortikosteroid, bağışıklık baskılayıcı ilaç, kan sulandırıcı veya nörolojik ilaç kullanan kişiler doktoruna danışmadan takviye kullanmamalıdır. “Sinirleri onarır”, “omurilik iltihabını geçirir” veya “felci tedavi eder” gibi kesin ifadeler bilimsel ve güvenli ürün iletişimi açısından kullanılmamalıdır.

Ne zaman acil yardım alınmalı?

Aşağıdaki belirtiler acil değerlendirme gerektirebilir:

Saatler içinde gelişen kol veya bacak güçsüzlüğü
Yürüyememe veya belirgin denge kaybı
İdrar yapamama
Yeni başlayan idrar veya dışkı kaçırma
Vücudun geniş bir bölümünde hızla artan uyuşma
Göğüs veya karın çevresinde yoğun kuşak tarzı baskı
Şiddetli sırt ağrısıyla birlikte nörolojik bulgular
Solunum güçlüğü veya yaygın kas güçsüzlüğü

Bu belirtiler yalnızca omurilik iltihabında görülmez. Omurilik basısı, damar sorunları ve diğer acil nörolojik durumlar da benzer tabloya yol açabilir.

Sonuç

Omurilik iltihabı, hareket, duyu ve idrar-bağırsak işlevlerini etkileyebilen ciddi bir nörolojik durumdur. Bacaklarda veya kollarda güçsüzlük, uyuşma, gövde çevresinde sıkışma hissi ve idrar sorunları en önemli belirtiler arasında yer alır.

Tanı için nörolojik muayene, MR, kan testleri ve gerektiğinde beyin omurilik sıvısı incelemesi yapılabilir. Tedavi; iltihabı azaltmayı, altta yatan nedeni kontrol etmeyi ve kişinin işlevlerini desteklemeyi amaçlar. Ani veya ilerleyen belirtilerde evde bitkisel ürünlerle beklemek yerine acil sağlık değerlendirmesi gerekir.

Sağlık ve yayın notu

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı, tedavi veya kişiye özel ilaç önerisi değildir. Omurilik iltihabı şüphesi olan kişiler nöroloji uzmanına başvurmalıdır. Ani güç kaybı, idrar yapamama, idrar-dışkı kontrolünde bozulma, yürüme kaybı veya solunum güçlüğü varsa acil sağlık hizmeti alınmalıdır.