Görme Bozukluğu Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Göz Sağlığını Destekleyen Yaklaşımlar

Kısa açıklama

Görme bozukluğu, kişinin nesneleri net görememesi, görüntüleri bulanık algılaması, yakın veya uzak mesafeye odaklanmakta zorlanması ya da görme alanında değişiklik yaşaması durumudur.

Miyopi, hipermetropi ve astigmatizma gibi kırma kusurları görme bozukluklarının yaygın nedenleri arasında yer alır. Bunun yanında göz kuruluğu, katarakt, glokom, sarı nokta hastalığı, diyabetik göz hastalıkları ve bazı nörolojik sorunlar da görmeyi etkileyebilir.

Görme kaybı aniden başladıysa, gözde ağrı veya ışık çakmaları varsa ya da görme alanında perde gibi bir kararma oluştuysa acil göz muayenesi gerekir.

Önemli uyarı: Bu içerik tanı veya tedavi önerisi değildir. Görme değişikliği yaşayan kişiler göz hastalıkları uzmanına başvurmalıdır.

Görme bozukluğu nedir?

Görme bozukluğu, gözün ışığı doğru şekilde odaklayamaması veya görme siniri ve beyin arasındaki görme yollarında sorun oluşması sonucunda ortaya çıkabilir.

Normal görmede ışık, gözün ön bölümünden geçerek retinaya ulaşır. Retina, ışığı sinir sinyallerine dönüştürür. Bu sinyaller görme siniri aracılığıyla beyne iletilir. Gözün herhangi bir bölümünde veya görme yollarında meydana gelen sorun, görüntünün kalitesini etkileyebilir.

Görme bozukluğu geçici veya kalıcı olabilir. Bazı kişilerde yalnızca belirli mesafelerde bulanıklık görülürken, bazı kişilerde görme alanı daralması veya görme kaybı gelişebilir.

Görme bozukluğunun belirtileri nelerdir?

Görme sorununun türüne ve nedenine göre farklı belirtiler ortaya çıkabilir. Yaygın belirtiler şunlardır:

• Uzak veya yakını bulanık görme
• Yazıları okumakta zorlanma
• Gözleri kısarak bakma
• Çift görme
• Görüşte dalgalanma
• Göz yorgunluğu
• Baş ağrısı
• Gözlerde yanma veya batma
• Işığa karşı hassasiyet
• Gece görmede zorlanma
• Işıkların çevresinde halka görme
• Görüş alanında siyah noktalar veya uçuşmalar
• Işık çakmaları
• Renkleri farklı algılama
• Görüş alanının bir bölümünde kararma

Çocuklarda gözleri sık ovuşturma, televizyona çok yakından bakma, okurken satır kaydırma, başı yana eğerek bakma veya okul başarısında ani düşüş görme sorununun işareti olabilir.

Ani görme bozukluğu ne zaman acildir?

Bazı görme belirtileri acil değerlendirme gerektirir. Aşağıdaki durumlardan biri varsa beklenmemelidir:

• Bir veya iki gözde aniden görme kaybı
• Görüş alanında perde veya gölge oluşması
• Ani başlayan ışık çakmaları
• Çok sayıda yeni uçuşan cisim görülmesi
• Şiddetli göz ağrısı
• Gözde kızarıklıkla birlikte bulanık görme
• Şiddetli baş ağrısıyla birlikte görme değişikliği
• Görme bozukluğuna konuşma bozukluğu veya vücudun bir tarafında güçsüzlük eşlik etmesi
• Göz yaralanması veya kimyasal madde teması

Bu belirtiler retina yırtılması, retina ayrılması, göz içi basınç artışı, damar sorunları veya nörolojik acillerle ilişkili olabilir.

Görme bozukluğunun nedenleri

Kırma kusurları

Miyopi, hipermetropi ve astigmatizma en sık görülen görme sorunları arasındadır.

Miyopide kişi yakındaki nesneleri daha net görürken uzak nesneleri bulanık görebilir.

Hipermetropide özellikle yakındaki nesnelere odaklanmak zorlaşabilir.

Astigmatizmada görüntüler bulanık veya şekli bozulmuş görünebilir. Hem uzak hem de yakın görme etkilenebilir.

Presbiyopi ise yaşla birlikte göz merceğinin esnekliğini kaybetmesi sonucunda yakına odaklanmanın zorlaşmasıdır.

Göz kuruluğu

Göz yüzeyinin yeterince nemlenmemesi yanma, batma, kumlanma hissi ve geçici bulanıklık oluşturabilir. Uzun süre ekrana bakmak, klimalı ortam, kontakt lens kullanımı ve bazı ilaçlar göz kuruluğunu artırabilir.

Katarakt

Katarakt, göz merceğinin saydamlığını kaybetmesidir. Görme bulanıklığı, ışık hassasiyeti, gece görmede zorlanma ve renkleri soluk algılama gibi belirtilere yol açabilir.

Glokom

Glokom, göz içi basıncının görme sinirine zarar vermesiyle ilişkili bir göz hastalığıdır. Başlangıçta belirti vermeyebilir. Tedavi edilmediğinde görme alanında kalıcı kayıplara neden olabilir.

Sarı nokta hastalıkları

Makula, net ve ayrıntılı görmeden sorumlu retina bölgesidir. Yaşa bağlı makula değişiklikleri merkezi görmeyi etkileyebilir. Düz çizgileri eğri görme veya merkezi görüşte bulanıklık önemli belirtiler arasındadır.

Diyabete bağlı göz sorunları

Uzun süre yüksek seyreden kan şekeri, retina damarlarını etkileyebilir. Diyabeti olan kişilerin düzenli göz muayenesi yaptırması önemlidir.

Göz enfeksiyonları ve iltihapları

Konjonktivit, kornea iltihabı veya gözün daha derin bölümlerini etkileyen hastalıklar kızarıklık, ağrı, ışık hassasiyeti ve görme azalmasına yol açabilir.

Retina ve görme siniri sorunları

Retina yırtılması, retina ayrılması, görme siniri iltihabı ve damar tıkanıklıkları görmeyi etkileyebilir. Ani belirtilerde gecikmeden göz muayenesi gerekir.

Nörolojik nedenler

Görme yolları beyinde de devam ettiği için migren, inme, kafa travması veya bazı sinir sistemi hastalıkları görme değişikliğine yol açabilir.

Görme bozukluğu nasıl teşhis edilir?

Göz hastalıkları uzmanı, görme şikâyetinin türüne göre farklı testler uygulayabilir:

• Görme keskinliği testi
• Göz numarası ölçümü
• Göz tansiyonu ölçümü
• Biyomikroskopik göz muayenesi
• Göz bebeği ve göz dibi incelemesi
• Görme alanı testi
• Retina görüntüleme
• Göz ultrasonu
• Gerekirse MR veya başka nörolojik incelemeler

Düzenli göz muayenesi, belirti oluşmadan önce bazı hastalıkların fark edilmesine yardımcı olabilir.

Tedavi yaklaşımı

Tedavi, görme bozukluğunun nedenine göre belirlenir.

Gözlük ve kontakt lens

Miyopi, hipermetropi, astigmatizma ve presbiyopi gibi kırma kusurları gözlük veya kontakt lensle düzeltilebilir.

Kontakt lens kullanan kişilerin lens temizliği, kullanım süresi ve saklama koşullarına dikkat etmesi gerekir. Uygun olmayan kullanım göz enfeksiyonu ve kornea hasarı riskini artırabilir.

Cerrahi tedaviler

Katarakt gibi bazı hastalıklarda cerrahi tedavi uygulanabilir. Lazerle görme düzeltme yöntemleri ise uygun kişilerde, ayrıntılı göz değerlendirmesi sonrasında planlanabilir.

İlaç tedavisi

Göz enfeksiyonları, iltihaplar, glokom ve bazı retina hastalıklarında göz damlaları veya diğer ilaçlar kullanılabilir. Doktorun önermediği göz damlaları kullanılmamalıdır.

Altta yatan hastalığın kontrolü

Diyabet, yüksek tansiyon ve damar hastalıklarının kontrol altında tutulması göz sağlığını korumaya yardımcı olabilir. Bu hastalıkların tedavisi aksatılmamalıdır.

Göz sağlığını destekleyen beslenme yaklaşımları

Beslenme, göz sağlığının korunmasında tek başına tedavi değildir; ancak dengeli bir beslenme düzeni göz dokularının ihtiyaç duyduğu besinlerin alınmasına katkı sağlayabilir.

Yeşil yapraklı sebzeler

Ispanak, pazı, roka ve brokoli gibi sebzeler lutein ve zeaksantin gibi karotenoidler içerebilir. Bu bileşenler retina sağlığı açısından araştırılmıştır.

Renkli sebze ve meyveler

Havuç, kırmızı biber, balkabağı, kayısı ve turunçgiller çeşitli vitamin ve antioksidan bileşenler içerir. Havuç göz sağlığı için değerli bir besindir; ancak havuç tüketiminin görme kusurlarını ortadan kaldırdığı söylenemez.

Omega-3 kaynakları

Balık, ceviz, chia tohumu ve keten tohumu omega-3 yağ asitleri içerebilir. Omega-3 içeren besinler dengeli beslenmenin parçası olabilir.

Balık yağı takviyeleri özellikle kan sulandırıcı kullanan kişilerde doktor görüşü alınmadan kullanılmamalıdır.

C vitamini içeren besinler

Portakal, kivi, çilek, kuşburnu, kırmızı biber ve brokoli C vitamini içerir. C vitamini, hücrelerin oksidatif strese karşı korunmasına katkıda bulunur.

C vitamini takviyesi görme bozukluğunu tedavi etmez. Gereksiz ve yüksek miktarda kullanım bazı kişilerde mide-bağırsak sorunlarına yol açabilir.

E vitamini ve çinko kaynakları

Kuruyemişler, tohumlar, yumurta, et, deniz ürünleri ve baklagiller E vitamini, çinko ve diğer besin öğelerini içerebilir. Takviye kullanımı ise kan tahlilleri, beslenme durumu ve doktor önerisi doğrultusunda değerlendirilmelidir.

Göz sağlığı için bitkisel destekler

Bitkisel ürünler gözlük numarasını düşürmez, kataraktı ortadan kaldırmaz ve glokomu tedavi etmez. Bazı bitkisel içerikler göz sağlığıyla ilgili araştırmalarda incelenmiş olsa da bunların ilaç yerine kullanılabileceği söylenemez.

Ginkgo biloba

Ginkgo biloba, dolaşım ve antioksidan özellikleri yönünden araştırılmış bir bitkidir. Ancak görme bozukluklarının tedavisinde standart bir seçenek değildir. Kan sulandırıcı kullanan kişilerde kanama riskini artırabilir.

Yaban mersini

Yaban mersini antioksidan bileşenler içerir. Beslenme düzeninde yer alabilir; fakat göz numarasını düzeltmez veya göz hastalıklarını tedavi etmez.

Göz otu ve bitkisel göz damlaları

“Göz otu” veya evde hazırlanan bitkisel karışımlar göze doğrudan uygulanmamalıdır. Steril olmayan ürünler ciddi göz enfeksiyonlarına ve kornea hasarına yol açabilir.

Bitkisel içerikli bir göz ürünü kullanılacaksa ürünün steril olması, ruhsat bilgisi ve kullanım talimatı kontrol edilmelidir.

Göz sağlığını korumak için günlük alışkanlıklar

• Düzenli göz muayenesi yaptırın.
• Güneşli havalarda UV korumalı güneş gözlüğü kullanın.
• Ekran karşısında uzun süre kalırken düzenli molalar verin.
• Ekranı göz hizasına yakın ve uygun uzaklıkta konumlandırın.
• Kontakt lensleri önerilen süreden uzun kullanmayın.
• Kontakt lensle uyumayın veya lensle yüzmeyin.
• Gözleri ovuşturmaktan kaçının.
• Sigara kullanmayın.
• Kan şekeri ve tansiyonunuzu takip edin.
• Yeterli uyku ve dengeli beslenmeye dikkat edin.
• Kimyasal maddelerle çalışırken koruyucu gözlük kullanın.
• Doktor önerisi olmadan göz damlası kullanmayın.

Sonuç

Görme bozukluğu; kırma kusurlarından göz kuruluğuna, katarakttan retina ve görme siniri hastalıklarına kadar birçok nedenden kaynaklanabilir. Bulanık görme, çift görme, ışık çakmaları, görme alanında kararma ve ani görme kaybı önemsenmesi gereken belirtilerdir.

Gözlük, kontakt lens, ilaç, lazer, cerrahi ve altta yatan hastalığın kontrolü tedavi seçenekleri arasında yer alabilir. Yeşil yapraklı sebzeler, renkli meyveler, balık, kuruyemişler ve dengeli beslenme göz sağlığını destekleyebilir. Ancak bitkisel ürünler ve takviyeler göz hastalıklarının tıbbi tedavisi yerine geçmez.

Sağlık ve yayın notu

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı, tedavi, ilaç veya kişiye özel takviye önerisi değildir. Ani görme kaybı, şiddetli göz ağrısı, ışık çakmaları, görme alanında perde hissi veya nörolojik belirtiler varsa acil sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Bitkisel ürünler ve takviyeler kullanılmadan önce göz hastalıkları uzmanı veya eczacı görüşü alınmalıdır.

Akademik ve güvenilir kaynaklar

• World Health Organization – Blindness and vision impairment
• National Eye Institute – Common eye disorders
• National Eye Institute – Healthy vision
• American Academy of Ophthalmology – Eye health and vision problems
• National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements – Vitamin C
• National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements – Vitamin E
• National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements – Zinc